Bipolyar pozuntu nədir?

Əhval dəyişikliyi zaman-zaman bütün insanlarda olur. Ancaq Bipolyar pozuntu duyğuların həddindən artıq dərəcədə dəyişməsinə səbəb olur. Bipolyar pozuntudan əziyyət çəkən insanlarda emosional dəyişikliklər özünü çox güclü şəkildə büruzə verir və maniakal, yaxud depressiv vəziyyətlərə çatır. Hücumlarla özünü göstərən bipolyar pozuntu , adətən 20 yaşlarında görülen bir problemdir. İkitərəfli münasibətlərə və karyeraya mənfi təsir göstərən bipolyar pozuntu, birinin özünə və ətrafına zərər verməsinə səbəb olan ciddi bir ruhi xəstəlikdir. Buna görə xəstənin müalicəsi çox vacibdir. Müalicə olunmasa, intihara səbəb ola bilər.

Dünyadakı hər 50 adamdan 1-inə təsir edən bipolyar pozuntu yüksək yayılmış xəstəliklər sırasındadır. Bu xəstəlik bir qütbdən digər bir qütbə periodik olaraq dəyişir. Yəni bu o deməkdir ki, bu xəstəlikdən əziyyət çəkən insanlarda ani şəkildə ruh yüksəkliyi yarana bilər, enerjili ola bilər. Bu maniakal (hipomaniakal) fazada olur. Birdən isə ruh düşkünlüyü yarana bilər və hər şeyə depressiv yanaşa bilirsən.


Bipolyar pozuntu əlamətləri nələrdir?

Mani: Tutma ilə özünü göstərən bir dövrdür. Birdən başlayan nöbet təxminən 2 həftə və ya 4-5 ay davam edə bilər. Mani dövrdə həddindən artıq hərəkətlilik, enerjinin artması, özünə inam artması, halusunasiyalar hər şeyin, hər işin öhdəsindən gələ biləcəyi düşüncəsində olmaq kimi müxtəlif əlamətlər müşahidə olunur.

Hipomani: Mania dövründən daha yumşaq olan hipomaniya dövründə müşahidə olunan simptomlar ümumiyyətlə xəstəlik hesab edilmir. Xəstəlik kimi təsnifləşdirilmək üçün tələb olunan şərtlərin çox vaxt diqqətdən yayınmaması üçün diqqətli bir araşdırma tələb olunur.

Mania və hipomanyanı fərqləndirən əsas amil; xəstənin şəxsi vəziyyəti və reallığı dərk etmək qabiliyyətidir. Reallıqla əlaqə itmir və halusunasiyalar görülmür.

Depressiya: Təxminən 6 ay davam edir. Adi depressiyadan daha ağır simptomlara səbəb olsa da, gün ərzində xəstənin fəaliyyətini çox məhdudlaşdırır. Depressiyada müşahidə olunan əsas əhval-ruhiyyə çarəsizlik və ümidsizlikdir.

Bipolyar depresiyada intihar və ölüm düşüncələri adi haldır. Müayinələr nəticəsində, bipolyar pozğunluğu olan insanların 25-50% -i intihara cəhd etdiyi müəyyən olunmuşdur. Şəxs yemək, yatmaq və yuyunmaq kimi əsas ehtiyaclarını yerinə yetirə bilməz. Xəstədə çox yatmaq və ya heç yatmamaq kimi əlamətlər depressiyanın başqa bir göstəricisidir.


Depressiya simptomları

  • Pessimistlik
  • Narahatlıq
  • Fikir dağınıqlığı
  • Yaddaş zəifliyi
  • Anlamaq çətinlikləri
  • İştahın artması / azalması
  • Yuxusuzluq, tez-tez oyanmaq
  • Halsızlıq
  • Özünü günahkar hiss etmək
  • Özünüz dəyərsiz və əhəmiyyətsiz hiss etmək
  • Davamlı ölüm düşüncəsi

 

Mania simptomları

  • Enerji artımı
  • Həddindən artıq inam
  • Əsəbilik
  • Həddindən artıq və şüursuz pul xərcləmək istəyi
  • Ağılda yeni fikirlərin meydana çıxması
  • Böyüklük (peyğəmbər və ya müqəddəs olduğunu düşünmə)
  • Yüksək motivasiya
  • Daim yeni iş təşəbbüsləri etmək istəyi
  • Davamlı danışmaq

Bipolyar pozuntu səbəbləri?

Bipolyar pozuntu bir insanın əhval-ruhiyyəsinə birbaşa təsir edən bir xəstəlikdir. Səbəb hələ tam şəkildə açıqlanmasa da, insanın sosial və şəxsi həyatından əlavə genetik amillərin təsirli ola biləcəyi bir sağlamlıq problemidir. Müayinələrdə bipolyar pozğunluğu olan insanların beyninin emosional vəziyyətinə birbaşa təsir edən bəzi problemlər müəyyən edilmişdir. Bipolyar diaqnozu qoyulan insanların xəstəlikləri müayinə edildikdə, ailələrində bipolyar pozuntu olanlar müşahidə edildi. Bipolyarda genetik amillər vacib bir rol oynayacağı düşünülsə də, səbəbi hələ tam olaraq bilinmir. Genetik amillərlə yanaşı, insanın şəxsi və sosial həyatı da çox vacibdir. Ailə problemləri, iş vəziyyəti, maddi və mənəvi problemlər sıx stresə səbəb olmaqla bipolyar pozuntuya səbəb ola bilər. Bu səbəbdən bipolyar pozuntu diaqnozu qoyulmuş insanların şəxsi və sosial həyatı da nəzərə alınmalıdır.


Bipolyar pozuntu kimdə görülə bilər?

Bipolyar pozuntunun sıxlığını kişi və qadın olaraq ayırmaq mümkün deyil. Bununla birlikdə, qadınlarda hamiləlik və ya doğuşdan sonra bipolyar pozuntu halları artır. Hamiləlik dövründə dəyişən hormonların təsiri ilə bu dövrlərdə qadınlarda depressiyanın inkişaf riski artır. Yaşayış şəraiti, gündəlik həyatın stresi, kədər və itki bipolyar depressiyaya səbəb olan əsas amillərdən biridir. Buna görə, hər kəsin həyatının bir hissəsində müxtəlif formalarda və intensivliklərdə depressiya yaşaya biləcəyini unutmayın.

 

Bipolyar pozuntu müalicəsi

Mütləq müalicə edilməsi tövsiyə olunan bipolyar pozuntu və bipolyar depressiyanın müalicə olunmadığı təqdirdə intihara səbəb ola biləcəyi ifadə edilir. Psixiatr nəzarətində xəstənin tarixiçəsini nəzərə alaraq xəstəliyin səbəbləri araşdırılır. Müalicə depressiyanın səbəbini və dərəcəsini təyin etdikdən sonra başlayır. Müalicənin məqsədi xəstənin ataklarının sayını və şiddətini minimuma endirməkdir. Xəstəyə həkim nəzarəti altında verilən dərmanlarla atakların qarşısı alınır. Ancaq tətbiq olunan dərman müalicəsinin həkim nəzarəti altında olması və xəstənin bu müalicəyə sadiq qalması çox vacibdir.

Xəstənin müalicəyə yanaşması çox vacibdir. Xəstənin müalicədən qaçması və müalicə prosesinin bir hissəsi olan dərman müalicəsini müntəzəm olaraq tətbiq etməməsi təkrarlamanın yenidən ortaya çıxmasına səbəb olur və xəstənin sağalma müddətini uzadır. Xəstəyə yanaşma və xəstənin istəyi müalicənin müsbət nəticələri üçün çox vacibdir. Xəstə üçün spirt, narkotik və siqaret çəkmək kimi pis vərdişlərdən qaçınmaq çox vacibdir. Fərdi müalicə təklif edilərkən, xəstənin yaxınlarına ailə münasibətlərini ən yüksək səviyyədə saxlamağa çalışmaq tövsiyə olunur.

DİQQƏT!

Məqaləmizdə olan yazılı məzmun müxtəlif mənbələrdən tərtib edərək yaradılan məlumat xarakterli yazıdır. Qətiyyən bir diaqnoz və ya müalicə əhəmiyyəti kəsb etmir. Hər hansı bir sağlamlıq probleminiz varsa həkiminizlə məsləhətləşin. Unutmayın, sağlamlıq problemlərində tətbiq olunan müalicə üsulları şəxslərin biologiyasına, irsi xüsusiyyətlərinə, yaşına, boyuna, çəki fərqlərinə, allergik cəhətlərinə və bir çoxuna görə dəyişə bilər. Yalnız həkiminiz sağlamlıq problemlərinizin müalicəsində sizə kömək edə bilər.

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here